CÁC HÌNH THỨC XỬ PHẠT VI PHẠM TRONG LĨNH VỰC KHAI THÁC KHOÁNG SẢN

Khoáng sản là tài nguyên không tái tạo, là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, an ninh và quốc phòng. Việc khai thác khoáng sản phải được quản lý chặt chẽ, đúng quy hoạch và có giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Để nâng cao nhận thức, dưới đây là những quy định cụ thể về chế tài xử phạt các hành vi vi phạm trong lĩnh vực khai thác khoáng sản theo Nghị định số 36/2020/NĐ-CP của Chính phủ.

Các hành vi vi phạm thường gặp

Theo quy định hiện hành, những hành vi sau đây bị coi là vi phạm pháp luật trong lĩnh vực khoáng sản:

Khai thác khoáng sản không có giấy phép khai thác.
Khai thác vượt công suất, vượt diện tích, vượt độ sâu cho phép trong giấy phép.
Không lập, không thực hiện phương án cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác.
Không báo cáo sản lượng khai thác, gian lận khối lượng khoáng sản khai thác thực tế.
Vận chuyển, mua bán, tàng trữ khoáng sản không có nguồn gốc hợp pháp.
Không thực hiện nghĩa vụ tài chính về thuế, phí khai thác khoáng sản theo quy định.

Các hình thức xử phạt cụ thể:

Theo Nghị định số 36/2020/NĐ-CP ngày 24/3/2020 của Chính phủ, mức xử phạt được quy định rất rõ ràng và nghiêm khắc.

🔹 Vi phạm về khai thác khoáng sản không có giấy phép

Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng đối với cá nhân;
Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng đối với tổ chức.

Ngoài ra, còn buộc nộp lại toàn bộ khoáng sản đã khai thác trái phép hoặc giá trị tương đương, và khắc phục hậu quả môi trường.

👉 Ví dụ: Khai thác cát, sỏi lòng sông trái phép có khối lượng từ 10 m³ đến dưới 20 m³ sẽ bị phạt từ 30.000.000 đến 50.000.000 đồng; nếu khối lượng lớn hơn 100 m³, mức phạt có thể lên đến 500.000.000 đồng, đồng thời tịch thu phương tiện khai thác.

🔹 Vi phạm quy định về bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản

Không thực hiện phương án cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác: phạt tiền từ 200.000.000 đến 300.000.000 đồng.
Không ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường: phạt tiền từ 50.000.000 đến 100.000.000 đồng.
Gây ô nhiễm môi trường, sạt lở đất, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân: buộc khắc phục và bồi thường thiệt hại.

🔹 Vi phạm trong vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép

Mua bán, vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc: phạt tiền từ 20.000.000 đến 50.000.000 đồng.
Tịch thu tang vật, phương tiện và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

🔹. Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục

Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị:

Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm;
Đình chỉ hoạt động khai thác từ 01 đến 03 tháng;
Buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu của khu vực khai thác;
Buộc nộp lại lợi nhuận bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

Hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Trường hợp khai thác khoáng sản trái phép với quy mô lớn, gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm sẽ bị xử lý theo Điều 227 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với các hình phạt:

Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc
Phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm, tùy mức độ vi phạm, hậu quả và giá trị tài nguyên bị khai thác trái phép.

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và chính quyền địa phương

Chính quyền xã, thôn: tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý các điểm khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép; phối hợp với công an, phòng tài nguyên và môi trường để ngăn chặn, lập biên bản xử lý.
Người dân: không tham gia, không tiếp tay cho hành vi khai thác khoáng sản trái phép; khi phát hiện vi phạm cần báo ngay cho chính quyền hoặc công an xã.
Doanh nghiệp, chủ cơ sở khai thác hợp pháp: chấp hành nghiêm các quy định trong giấy phép khai thác, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, an toàn lao động và bảo vệ môi trường.